ރައީސް ޑރ. މުއިއްޒު، އާ ޓާމިނަލް ނިންމުމުގެ ފުރިހަމަކަން ފެނި ނޫސްވެރިންނާއި ދުށް މީހުން އާޝޯހްވެ، ސޮނިވެއްޓި އަޖައިބުވެ، އަންތަރީސްވެ، ތަލިން ކުޅު ހިކިއްޖެ!
ދެންމެ | 22 ޖުލައި 2025

ވެލާނާ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓު (ވީއައިއޭ) ގެ އާ ޓާމިނަލަށް ވަންނަން ދިޔައީ މިހާރު ބޭނުން ކުރަމުން އަންނަ ޓާމިނަލްއާ ގުޅޭ ވޯކްވޭއަކުންނެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް ދެ ތިން މިނެޓު ހިނގާފައި ގޮސް އާ ޓާމިނަލްގެ ފުރަތަމަ ޖެހޭ ގޭޓާ ދިމާލުގައި މަޑުކޮށްލައި ވަށައިގެން ބަލާލިއިރު، ޓާމިނަލްގެ ހިތްގައިމުކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ލޮލުގައި އަޅައިގަތެވެ. އާ ޓާމިނަލް ހައިރާންވާހާ އުހެވެ. ޓާމިނަލްގެ އެތެރެއިން ދިމާވި މޯލްޑިވްސް އެއާޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް (އެމްއޭސީއެލް) ގެ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކު ވެސް ބުނަނީ އެއް ވާހަކައެކެވެ.

”މީގެ ދޮޅު އަހަރުކުރިން މިތަނަށް ވަނިން. މިއީކީ ކުރިން އޮތް ގޮތެއް ނޫން، ކުއްލިއަކަށް މިހާ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނެވޭނީ ރެއާއި ދުވާލުގެ މަސައްކަތުން،“

މީގެ ނުވަ އަހަރު ކުރިން، 2016 ގައި އަޅަން ފެށި ޓާމިނަލުން އަހަރަކު 7.5 މިލިއަން ފަސެންޖަރުންނަށް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ޓަކައި މިހާރު އެ ދަނީ އެންމެ ފަހުގެ ތައްޔާރީތައްވަމުންނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް އަދި ރައްޔިތުންގެ ކުރިއެރުމަށް އިންގިލާބީ ބަދަލެއް ގެނުވާނެ ވަރަށް މުހިންމު މަޝްރޫއެކެވެ. ”ހަތަރު ފާރު“ގެ ގޮތުގައި ކުރިން އޮތް އާ ޓާމިނަލް މިހާރު އެ އޮތީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ރީތި ޓާމިނަލްތަކުގެ ލިސްޓަށް އެރުމުގެ މަގުމަތީގައެވެ. ޓާމިނަލެއް އެޅުމަކީ ހިތަށް ގެނެވޭ ވަރަށް ވުރެ އުނދަގޫ ކަމެއް ކަން އެނގުނީ ޓާމިނަލަށް ވަދެ އެއްކޮޅުން އަނެއްކޮޅަށް ބެލުމަށް އިއްޔެ މެންދުރު ފަހު ހޭދަކުރި ދެ ގަޑިއިރެއްހާ އިރުގެ ތަޖުރިބާއިންނެވެ.

ޓާމިނަލްގެ ހުރިހާ މަންޒަރެއް ފެނުމާއެކު، ރާއްޖެއަށް ލިބިގެންދާނެ ކުރިއެރުން ހިތަށް ގެނެވުނެވެ. ހުރިހާ ބަޔަކާ އެކުގައި ހުޅުވަން ތައްޔާރުވާ އާ ޓާމިނަލާއެކު، ވަޒީފާތައް އިތުރުވެ، އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން ދިވެހީން ދެކެމުން ދިޔަ އާ ޓާމިނަލްގެ ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް ވާނެކަމުގެ ޔަގީންކަން މިހާރު ވަނީ ލިބިފައެވެ.

އާ ޓާމިނަލްގެ ފޮޓޯ ނަގައި ވީޑިއޯ ކުރަން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ނޫސްވެރިންނަށް ލިބުނު ފުރުސަތުގައި ފުރަތަމަ ވެސް ދައްކާލީ އާ ޓާމިނަލަށް ވަންނަ މައި ގޭޓުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ގޭޓެވެ. އާ ޓާމިނަލްގެ ފަސާޑްގައި (ބޭރުން ފެންނަ ހުދު ކުލައިގެ ޑިޒައިން) އެ ހުރީ ދިވެހިންގެ ފަހުރު ކަމުގައިވާ މާލޭގެ މިސްކިތުގެ މުންނާރުގެ ބޭރުގައި އެވާ ސިއްކައެވެ. އާ ޓާމިނަލްގެ ބޭރުގެ އިތުރުން ޓާމިނަލްގެ ތެރޭގައި ވެސް ގިނައިން ބޭނުންކޮށްފައި ވަނީ މި ޑިޒައިނެވެ. އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނުގެ ރަސްކަމުގައި ހިޖުރައިން 1،085 ބިނާކުރެއްވި މުންނާރަކީ އެއިރު އަރަބިކަރައިގެ މުންނާރުތައް ހުންނަ ގޮތަށް ބިނާކޮށްފައިވާ މުންނާރެކެވެ. ހިރި ގަލާއި އުވައިން ބިނާކޮށް 300 އަހަރުވީ މުންނާރަކީ މާލޭގެ އެންމެ މަޝްހޫރު އެއް ބިނާއެވެ. ރާއްޖެ އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ މެދުގައި ވެސް އެ ތަން ވަރަށް ބޮޑަށް މަގުބޫލެވެ.

އާ ޓާމިނަލްގެ ތެރެއަށް ފުރަތަމަ ވަދެގެން ދިޔައިރު، ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ 47 ޗެކިން ކައުންޓަރެވެ. އެމްއޭސީއެލްގެ މުވައްޒަފުން އޭރު ވެސް ދިޔައީ ޓްރައިލް ޕްރޮސެސް ފުރިހަމަ ކުރަމުންނެވެ. ފުރަންދާ ފަސެންޖަރުންގެ ފޮށިތައް ދިނުމާއި ބޯޑިން ފާސް ހަވާލުކުރުން ފަދަ ކަންކަން ދިޔައީ ކުރަމުންނެވެ. ޗެކިން ކައުންޓަރުތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ހަދާފައި ހުރީ ތަފާތު ތަނެކެވެ. އިންފޮމޭޝަން ޑެސްކަކާއެކުގައި އެމްއޭސީއެލްގެ މުވައްޒަފުން ތިބީ ފުރަންދާ ފަސެންޖަރުން ހިދުމަތުގައެވެ. ލަގެޖް ބަރުވެއްޖެނަމަ، ފައިސާ ދެއްކުމާއި އެ ނޫން ވެސް ފަސެންޖަރުންނަށް ލުއިފަސޭހަ ހިދުމަތްތަކެއް ދިނުމަށް އެމްއޭސީއެލްގެ ކައުންޓަރުތައް ހުއްޓެވެ.

އާ ޓާމިނަލް ނޫސްވެރިންނަށް ދައްކާލި ވަގުތަކީ ޗެކިން ޕްރޮސެސް ހިނގަމުން ދިޔަ ވަގުތެކެވެ. އޮޕަރޭޝަނަލް ރެޑިނަސް އެންޑް އެއާޕޯޓު ޓްރާންސްފާ (އޮރަޓް)ގެ ހެޑް ފާތުމަތު ޝާހިދާ ވިދާޅުވީ އިއްޔެ އެއްފަހަރާ ހަތަރު ފްލައިޓެއްގެ ޗެކިން ޓްރައެލްތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި މި ޓްރައިލް ޕްރޮސެސް ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ކުރިއަށް ގެންދާއިރު، ބައިވެރިވާ މީހުންގެ އަދަދު ވެސް ދާނީ ގިނަވަމުން ކަމުގައި ޝާހިދާ ވިދާޅުވިއެވެ.

”ފަސެންޖަރުން ޗެކިންކޮށްފައި ދާނީ އިމިގްރޭޝަން ކައުންޓަރަށް. އިމިގްރޭޝަން ކައުންޓަރު ކްލިއާކޮށް، ސެކިއުރިޓީ އޭރިއާ ކްލިއާކޮށްގެން ބޯޑިން ގޭޓް ސަރަހައްދަށް ދެވޭނެ. ގޮނޑިތަކުގައި އިށީނދެ ތިބޭއިރު، ލައުންޖް ސާވިސް ލިބިގެންދާނެ، އުންމީދަކީ މި ސިނާރިއޯ ކޮންމެ ދުވަހަކު ޕްރެކްޓިސް ކުރުން. މާނައަކީ ޖުލައި 26 އަށް މި ތަން ހުޅުވާއިރު، ދަތިކަމެއް ނެތި އޮޕަރޭޝަން ހިންގޭ ވަރަށް ސްޓާފުން ޓްރެއިން ކުރުން،“ ޓްރައެލްތަކުގައި 500 މީހުން ބައިވެރިވާކަން ފާހަގަކޮށް ޝާހިދާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޝާހިދާ ވިދާޅުވީ ޓްރައެލްތަކުގެ ބޭނުމަކީ އޮރަޓްއިން ތައްޔާރުކުރި ޕްރޮސީޖާތައް މުވައްޒަފުންނަށް އެނގި، ފަރިތަވެފައި ހުރިވަރު ބެލުމާއި މުވައްޒަފުން ސިސްޓަމްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ފަސެންޖަރުންނަށް ހިދުމަތްދިނުން ކަމަށެވެ. އަދި މި ޓްރައިލްގައި ފަސެންޖަރަކު އެ ދާން ބޭނުންވާ ތަނަށް ދެވޭތޯ ކަށަވަރުކުރާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ފަސެންޖަރަކު އެއްވެސް މީހެއްގެ ކައިރީގައި ނާހާ، އެމީހާ ފުރާ ގޭޓާ ހަމައަށް ދެވޭތޯ ކަށަވަރުކުރުމަކީ އަމާޒެއް ކަމުގައި ޝާހިދާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ވީއައިއޭގެ އާ ޓާމިނަލަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ އަދި ދަތުރުކުރާ މީހުންނަށް ރައްކާތެރި ހިދުމަތްތައް ފުރިހަމަ ތަނެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި އެއާޕޯޓުތަކާއެކުގައި މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ މޮޑާލިސް ކުންފުނީގެ މެނޭޖިން ޑިރެކްޓަރު ފެނާންޑޯ ލޮޕޭޒް ވިދާޅުވީ އެއާޕޯޓުގެ އޮޕަރޭޝަންސްތަކުގައި މަސައްކަތްކުރަނީ ވަރަށް ތަޖުރިބާކާރު ވަރުގަދަ ޓީމެއް ކަމަށެވެ.

އަދި އެ ޓީމުން މަސައްކަތްކުރަނީ އެއާޕޯޓު ހުޅުވައި ހިދުމަތްދޭ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން އެއްވެސް މައްސަލައެއް ނުޖެހި ހުރިހާ ހިދުމަތްތަކެއް ބަރާބަރަށް ދިނުމަށް ކަމަށް ވެސް ފެނާންޑޯ ވިދާޅުވިއެވެ.

ޓާމިނަލްގެ އެންމެ ހިތްގައިމު ތަންތަން ފެނުނީ އަދި ކިރިޔާ!

ޓާމިނަލްގެ ޗެކިން ކައުންޓަރުތަކާ ދިމާލުން ކަނާތް ފަރާތު ގޭޓު ކައިރީގައި އޭވިއޭޝަން ސެކިއުރިޓީ ކޮމާންޑްގެ ދެ އޮފިސަރަކު މަޑުކޮށްލައިގެން ތިބީ ޗެކިންވާ ފަސެންޖަރުންގެ ޕާސްޕޯޓާއި ބޯޑިން ފާސް ބެލުމަށެވެ. މާނައަކީ ފަސެންޖަރުން ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާއަށް އަރައި އިމިގްރޭޝަން ކައުންޓަރާ ހަމައަށް ދެވޭނީ އެ ދެ އޮފިސަރުންގެ ހުއްދައާ އެކުގައެވެ. އެ ހުއްދަ ލިބޭ ފަސެންޖަރުން ކަރަންޓު ސިޑިއަކުން އެރީ ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާއަށެވެ. އެއަށް ފަހު، އިމިގްރޭޝަންގެ ކައުންޓަރުތަކާ ހަމައަށް ދާން ނަގާނީ ގާތްގަނޑަކަށް 30 ސިކުންތެއް ހާއިރެވެ. އިމިގްރޭޝަން މަރުހަލާ ނިމުމާއެކު، މާ ދުރު ނޫން ހިސާބެއްގައި އޭވިއޭޝަން ސެކިއުރިޓީ ޗެކް ޕޯސްޓުތައް ގާއިމުކޮށްފައިވެއެވެ. މި ޗެކް ޕޯސްޓުގައި ފަސެންޖަރުން ބަލައި ފާސްކުރުމުގެ އިތުރުން އަތް ދަބަހާއި ހޭންޑް ލަގޭޖް ފަދަ ތަކެތި ބަލައި ފާސް ކުރެއެވެ.

މި މަރުހަލާ ނިމުމާއެކު، ފަސެންޖަރުން ބޯޑިން ގޭޓާ ދިމާލަށް ދިއުމަށް އިރުޝާދުދެއެވެ. އަދި ޑިއުޓީ ފްރީ ފިހާރަ އަދި ކެއުން ބުއިމަށް ހާއްސަ އައުޓްލެޓްތަކުން ހިދުމަތް ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެއެވެ. ބޯޑިން ގޭޓް ކައިރީގައި ތިބެވޭނެ ގޮތް ވެސް ވަނީ ހަމަޖައްސައިފައެވެ. އެގޮތުން، އެ ތަނުގައި އަރާމު ގޮނޑިތަކެއް ޖަހާފައި ހުރިއިރު، މުޅި ޓާމިނަލްގެ ތެރެއިން ފެންނަނީ ފަހުގެ ޒަމާނީ ބަދަލުތަކެވެ. ބޭނުން ކުރަނީ އެންމެ ފަހުގެ ސިސްޓަމްތަކެވެ. ޓާމިނަލްގެ ހުރިހާ ދިމާލެއް ވެސް ބަލާލަން ހިތްގައިމުއިރު، ޓާމިނަލްގެ ހަގީގީ ރީތި ކުލަވަރުތައް ފެންނަނީ ބޯޑިން ގޭޓް ސަރަހައްދުންނެވެ. އެގޮތުން 12 އެއިރޯ ބްރިޖާއި 12 ބޯޑިން ގޭޓު (އެރައިވަލް 6، ޑިޕާޗާ 6) ބޭރުން މަތިންދާ ބޯޓުތަކުގެ ޗާލު މަންޒަރުތައް ފޫހިކަމެއް ނެތި ފެންނާނެއެވެ.

އާ ޓާމިނަލްގައި ހިނގަން އޮންނަ މައިގަނޑު އަދި ބޮޑު ސަރަހައްދަކަށް ވާނީ ބޯޑިން ގޭޓުތައް ހުންނަ ސަރަހައްދެވެ. އާ ޓާމިނަލްގެ ތެރޭގައި ގެއްލިގެން އުޅޭކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އެމްއޭސީއެލް، އިމިގްރޭޝަން، އޭވިއޭޝަން ސެކިއުރިޓީ ކޮމާންޑް، ކަސްޓަމްސްގެ މުވައްޒަފުން އެހީތެރިވެދިނުމަށް ތިބީ ތައްޔާރަށެވެ. އެމީހުން ތިއްބަސް، ނެތަސް ހަމަ ޔަގީނުން ވެސް އާ ޓާމިނަލް ތެރޭގައި ހުރި ފާހަގަތަކާއި ޓީވީ ސްކްރީންތައް ބަލައިފިނަމަ، މަގު އޮޅި، މިސްރާބު ގެއްލިގެން ނުދާނެއެވެ. އަންހެނުން، ފިރިހެނުން އަދި ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ހާއްސަ ފާހަނާތަކާއި ނަމާދުކުރާ ކޮޓަރިތައް ވެސް އާ ޓާމިނަލްގައި ވަނީ ގާއިމުކޮށްފައެވެ.

ރާއްޖެ އަންނަ މީހުންނަށް މާލޭގެ މަލަމަތި ފެންނާނެ!

ރާއްޖެ އަންނަ ފަސެންޖަރުން ފުރަތަމަ ވަދެވޭނީ ދެވަނަ ފަންގިފިލާއަށެވެ. ދެވަނަ ފަންގިފިލާ އިން އިމިގްރޭޝަން ކައުންޓަރާ ހަމައަށް ދާން ފުދޭ ވަރަކަށް ގިނައިރު ނަގާނެއެވެ. އެއީ ހިނގަން އޮންނަ ސަރަހައްދު ހަނިކޮށް އޮތަސް، ހިނގަން އޮންނަ ބައި ބޮޑުކަމުންނެވެ. އެކަމަކު، އެ ސަރަހައްދުގައި ހުންނައިރު، މާލޭގެ މަލަމަތި ވަރަށް ރީއްޗަށް ފެންނާނެއެވެ. ޓްރާންސިޓް ފަސެންޖަރުން ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާ އަށް ގޮސް، ކަނޑައެޅިފައިވާ ސަރަހައްދަށް ވަންނަން ޖެހޭނެއެވެ. އެހެން ފަސެންޖަރުން ހިނގާފައި ގޮސް، ކަރަންޓު ސިޑިއަކުން ފައިބަން ޖެހޭނީ އެންމެ ތިރިއަށެވެ. އެއާއެކު، އިމިގްރޭޝަން މަރުހަލާ ފުރިހަމަ ކުރަން ޖެހޭނެއެވެ.

އެ މަރުހަލާ ނިމުމާއެކު ލަގެޖް ބެލްޓްތައް ކައިރިއަށް ދެވޭނެއެވެ. ލަގެޖް ބެލްޓް ސަރަހައްދަކީ މިހާރު ބޭނުންކުރާ ޓާމިނަލްގައި ހުންނަ ތަނަށް ވުރެ ވެސް މާ ބޮޑު ތަނެކެވެ. ހަ ބެލްޓެއް ގާއިމުކޮށްފައިވާއިރު، އެއީ ޖާގަ ތަނަވަސް، ހަމަޖެހިލައިގެން އެންމެންނަށް ވެސް ހުރެވޭނެ ތަނެކެވެ. ލަގެޖް ބެލްޓް ކައިރީގައި ކަސްޓަމްސްގެ ޕޯސްޓެއް ގާއިމުކޮށްފައިވެއެވެ. ރާއްޖެ އެތެރެކުރުން މަނާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ގެނެސްފިނަމަ، އެ ލަގެޖެއް ޗެކް ކުރުމަށް އެ ސަރަހައްދު ހާއްސަކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި ކަސްޓަމްސް ޕޯސްޓާ ދިމާލުން ބޭރުން ޓާމިނަލްގެ ތެރޭގައި އެއާޕޯޓުގެ ރެޕުންނަށް ވަކި ހާއްސަ ޖާގައެއް ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ. އެއީ ރާއްޖެ އަންނަ ފަތުރުވެރިންނަށް މަރުހަބާ ކިޔަން ތިބޭ ރެޕުންނަށް ޖާގަ ތަނަވަސް ސަރަހައްދެކެވެ.

އާ ޓާމިނަލްގެ މަސައްކަތުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނު އެއް ކަމަކީ 24 ގަޑިއިރުގެ ދެ ޝިފްޓަށް ބަހާލައިގެން މަސައްކަތްތައް ކުރަމުންދާ ކަމެވެ. ޓާމިނަލްގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުން މަސައްކަތްތެރިން ފެނުނުއިރު، އެ މީހަކާ ހަވާލުކޮށްފައިވާ މަސައްކަތެއް ކުރުމުގައި ފަރުވާތެރިއެވެ. ވަރުބަލިވެގެން މަސައްކަތް މަޑުޖައްސާލާފައި ތިބޭ ތަނެއް ނުފެނެއެވެ. ދިވެހިންނާއި ބިދޭސީންގެ ފަރާތުން މި ފެންނަނީ ހަމަ ޔަގީނުން ވެސް ނަމޫނާ މަންޒަރެކެވެ.

”ރޭގައި އައި އިރަކު އޮތް ގޮތަށް ނޫން މިހާރު މި ތަން މިއޮތީކީ. މިރޭ ބާކީ އެ ފެންނަ ދިމާ ނިންމާލާނެ،“ އާ ޓާމިނަލް ރީތި ކުރުމުގެ މަސައްކަތުގައި އުޅުނު އެމްއޭސީއެލްގެ ދިވެހި މުވައްޒަފަކު، ރެޕުންނަށް ހާއްސަ ސަރަހައްދު އަތުގެ އިޝާރާތުން ދައްކާލަމުން ބުންޏެވެ.

ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް 60 އަހަރު ފުރޭ މުނާސަބާތާ ދިމާކޮށް އާ ޓާމިނަލް ހުޅުވާއިރު، މިއީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހު ބަދަލުކޮށްލާނެ ވަރުގެ އާ ޓާމިނަލެކެވެ. ހުޅުލޭގެ މަލަމަތި މުޅިން ބަދަލުކޮށްލާ ދިވެހީން ފަހުރުވެރިވާނެ ތަނެކެވެ. ދިވެހިންގެ އެއާޕޯޓު އޭގެ ހަގީގީ ޒާތުގައި މި ފެންނަނީ އަދި ކިރިޔާއެވެ. ޓާމިނަލް ތެރެއިން ދިމާވި ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ބުނަނީ އާ ޓާމިނަލް ވަރުގެ އެހެން ޓާމިނަލެއް މި ސަރަހައްދުގައި ވެސް އަދި ނެތް ކަމަށެވެ. މޫދުން ފެންނަ ނޫ ކުލަ، އޭގެ ރާޅު ބާނީހެން ޓާމިނަލުން ފެނެއެވެ.

ޓާމިނަލް ހުޅުވޭތީ އެ ތަނުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް ކުރަމުން އަންނަ ކޮންމެ މީހަކު ވެސް ހުރީ ވަރަށް އުފަލުންނެވެ.

ގުޅުންހުރި ލިޔުންތައް

މި ލިޔުމަށް 48 ގަޑި އިރު ވެފައިވާތީ ކޮމެންޓުކުރުމުގެ ފުރުސަތެއް ނެތް. މާފުކުރައްވާ!