އެތައް މަސްތަކަކަށް ދެމިގެންދިޔަ ނުތަނަވަސްކަމާއި ހަމަނުޖެހުންތަކަށް ނިމުމެއް ގެނައުމަށްޓަކައި، އެމެރިކާއާއި އީރާނުން ސުލްހައިގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާގެ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކޮށްފިއެވެ. މިއީ ޚާރިޖީ ގޮތުން ލިބުނު ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ކަމުގައި ބެލެވުނު ނަމަވެސް، މުހިންމު ބައެއް މައްސަލަތަކުގައި އަދިވެސް ދާއިމީ ހައްލެއް ފެނިފައެއް ނުވެއެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕާއި އީރާނުގެ ރައީސް މަސްއޫދު ޕެޒެޝްކިއާން ސޮއިކުރެއްވި މި ފަހުމުނާމާއަށް މިއަދުން ފެށިގެން އަމަލުކުރަން ފަށާނެއެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގައި ކުރިއަށް އޮތް 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިތުރު މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ އޮނިގަނޑެއްވެސް ވަނީ އެކުލަވާލެވިފައެވެ.
މި އަދުގެ އެއްބަސްވުމުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ބައިތަކުގެ ތެރޭގައި، ދުނިޔޭގެ ހަކަތަ އުފުލާ އެންމެ މުހިންމު އެއް މަގު ކަމަށްވާ ’ސްޓްރެއިޓް އޮފް ހޮރްމޯޒް‘ އަލުން ހުޅުވާލުމާއި، އީރާނު އާރާސްތުކުރުމަށް 300 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ އެހީގެ ޕެކޭޖެއް ދިނުމުގެ އިތުރުން، އެމެރިކާއިން އީރާނާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ހުރިހާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް އުވާލުން ހިމެނެއެވެ.
އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރު ޕްރޮގްރާމާ ގުޅޭގޮތުން ދާއިމީ ނިންމުމަކަށް ނާދެވުނު ނަމަވެސް، ކުރިއަށް އޮތް 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް މަޝްވަރާކުރުމަށް ދެ ގައުމުން ވަނީ އެއްބަސްވެފައެވެ. އަދި ނިއުކްލިއަރު ހަތިޔާރު އުފެއްދުމުގެ ނިޔަތެއް ނެތްކަން އީރާނުން މި އެއްބަސްވުމުގައި އަލުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާއިރު، އީރާނުގައި ހުރި ޔުރޭނިއަމްގެ ރަސްމީ ރިޒާވްތައް ބައިނަލްއަގުވާމީ އެޓޮމިކް އެނާޖީ އެޖެންސީ (IAEA) ގެ ބެލުމުގެ ދަށުން މަދުކުރުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ.
ފްރާންސްގައި ބޭއްވުނު ޖީ7 ސަމިޓުގެ ތެރެއިން ވާހަކަދައްކަވަމުން ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ މި އެއްބަސްވުމަށް ދިފާއުކުރައްވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ މިއީ ބޮޑު އިގްތިސާދީ ކާރިސާއަކުން ސަލާމަތްވުމަށާއި ދުނިޔޭގެ ބާޒާރު ހަމައަކަށް އެޅުވުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، މަޝްވަރާތައް ނާކާމިޔާބުވެއްޖެނަމަ އަސްކަރީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަމުގެ އިންޒާރުވެސް އޭނާ ދެއްވިއެވެ.
އީރާނުގެ ފަރާތުން މި އެއްބަސްވުމަށް މަރުހަބާ ކިޔާފައިވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ސަމާލުވެ ތިބެއެވެ. އީރާނުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަދި އިސް މުސައްލަހު މުޙައްމަދު ބާގިރު ގާލީބާފް ވިދާޅުވީ، އެމެރިކާގެ އިޚްލާޞްތެރިކަމާމެދު ޝައްކުތަކެއް ހުރި ކަމަށާއި، ޑިޕްލޮމެސީ ނާކާމިޔާބުވެއްޖެ ހާލަތެއްގައި ރައްދު ދިނުމަށް އީރާން އޮތީ ތައްޔާރަށް ކަމަށެވެ.
މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކުން އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ވަގުތުން ހުއްޓާލުމަށް ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ލުބުނާނުގައި ހިނގަމުންދާ ކުރިމަތިލުންތައްވެސް ހިމެނެއެވެ.
މި އެއްބަސްވުމުގެ ޚަބަރާއެކު ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގުތައް ވަނީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. މިއީ މެދުއިރުމަތީގެ ނުތަނަވަސްކަން ކުޑަވެދާނެ ކަމުގެ އުއްމީދުގައި އިންވެސްޓަރުންނަށް ލިބުނު ހިތްހަމަޖެހުމެކެވެ. ނަމަވެސް، މި އެއްބަސްވުން ތަންފީޒުކުރުމުގައި ކުރިމަތިވާނެ ގޮންޖެހުންތަކާއި، ސަރަހައްދީ ސަލާމަތީ ކަންކަމާ މެދު އަދިވެސް ގިނަ ސުވާލުތަކެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ.
